EU-voorzitterschap België

Van 1 juli tot 31 december 2010 is België voorzitter van de Ministerraad van de Europese Unie. Een uitgelezen kans om zwaarder te wegen op de Europese besluitvorming en België een half jaar lang in de kijker te zetten.

(Laatst bijgewerkt op 15/06/2010)

Download hier deze infofiche in PDF formaat.

1) Inleiding

Nog voor haar aanvang is het voorzitterschap al veelbesproken. Dit keer helaas niet omwille van de Belgische ambities, maar omwille van de onrustige binnenlandse politiek. Het land dat lange tijd bewijs wilde leveren dat verschillende gemeenschappen wel degelijk kunnen samenleven, moet nu zes maanden lang de kar trekken van een Europa dat tevens moet zwoegen om de neuzen in dezelfde richting te krijgen.
Yves Leterme, uittredend eerste minister, garandeerde de commissievoorzitter Barroso, dat België alles in het werk zal stellen om het voorzitterschap in goede banen te leiden. De Europese pers heeft echter haar twijfels of een regering van lopende zaken in staat zal zijn belangrijke knopen door te hakken, vooral op economisch en monetair vlak.
In het verdrag van Lissabon werd echter rekening gehouden met het gevaar van zwakke voorzitterschappen. Om ervoor te zorgen dat dit niet tot 6 maanden stilstand zou leiden, werden de taken aangepast en werd ook een permanente voorzitter van de benoemd. Desondanks, blijft de verantwoordelijkheid niet onbelangrijk.

2) Wat houdt het voorzitterschap in?

- Het leiden van de Ministerraad: De Europese Ministerraad is de bijeenkomst van 27 ministers, één uit elke lidstaat. Welke ministers dit precies zijn, hangt af van wat op de agenda staat. Gaat het over onderwijs, dan vergaderen de ministers van onderwijs. Gaat het over landbouw dan komen de ministers van landbouw samen. Het voorzittend land leidt deze vergaderingen zes maanden lang en kan ze dus sturen.
Sinds het in werking treden van het verdrag van Lissabon mag het voorzittend land niet langer de Ministerraad voor buitenlandse zaken voorzitten. Deze eer komt nu toe aan barones Catherine Ashton, de hoge vertegenwoordiger voor buitenland- en veiligheidsbeleid. Vroeger was het ook zo dat de Europese Raad, of de Europese top, zoals die ook wel genoemd wordt, geleid werd door de premier van het voorzittend land. Nu is het Herman Van Rompuy, de president of permanente voorzitter van de Europese Raad, die voorzit.

- Bepalen van de agenda: De agenda van de Ministerraad, en voor een stuk ook doe de Europese top (=bijeenkomst van de staats- en regeringsleiders), wordt voor een groot deel mee bepaald door het voorzittend land. Sinds het verdrag van Lissabon wordt gedacht aan de continuïteit en stellen 3 landen samen, voor het volgende anderhalf jaar, de agenda op. Elk land kan wel mee prioriteiten bepalen en aan sommige thema’s voorrang geven, maar wanneer belangrijke problemen zich stellen (vb. Griekse crisis) kan je daar als voorzitter niet zomaar omheen.
Het blijft echter prestigieus wanneer jouw land erin slaagt om tijdens het voorzitterschap belangrijke dossiers af te werken of nieuwe pistes te openen.
Anders dan vroeger moet België de agenda samen met 2 andere landen opstellen. Spanje, de vorige voorzitter, en Hongarije, het volgend voorzittend land, werken samen met België in een ‘triovoorzitterschap’. Deze nieuwe manier van werken kwam er met het Verdrag van Lissabon en moet voor meer continuïteit zorgen.

- Contacten met internationale organisaties en het Europees Parlement: Het buitenland- en veiligheidsbeleid is niet langer de verantwoordelijkheid van de voorzitter. Contacten met internationale organisaties, in naam van de EU, kunnen wel nog via het voorzittend land gebeuren. Ook de communicatie met het Europees Parlement is nieuw, sinds het verdrag van Lissabon. Het Parlement moet vandaag meer betrokken worden bij beslissingen van de Ministerraad, een bewijs van de steeds toenemende macht van deze instelling.

3) De agenda

Samen met Spanje en Hongarije heeft België een agenda opgesteld. België zal dus het programma verder afwerken.

Het herstel van de economie, nieuwe financiële regulering en meer begrotingsdiscipline. Het Spaanse voorzitterschap werd overschaduwd door de Griekse crisis. Over de nood aan een economische regering die strengere regulering oplegt is men bijna eensgezind. Over de invulling en organisatie hiervan valt echter nog veel te bespreken.
‘De strategie 2020’ moet verder worden uitwerkt. Met deze strategie wil de EU tegen 2020 meer investeren in onderzoek en ontwikkeling, werkgelegenheid, groene economische groei, armoedebestrijding en onderwijs.
De top van Cancun, de volgende internationale top waar een nieuw internationaal klimaatplan moet worden afgesproken, zal op Europees niveau worden voorbereid. Europa hoopt in Mexico sterker te staan dan ze stond in Denemarken vorig jaar.
Een andere prioriteit is het verder harmoniseren van het asiel en migratiebeleid, iets wat ook de Russen met bijzondere aandacht zullen opvolgen.
Tenslotte is er de uitbreiding van de Europese Unie. Wanneer de samenwerking tussen de Balkan en Kroatië verder goed blijft verlopen, zou het land in 2011 lid kunnen worden. Tijdens het voorzitterschap zal het onderwerp dus vaak op tafel liggen, samen met de vorderingen van Turkije en andere Balkanlanden, zoals Macedonië. Ook met Ijsland kunnen de onderhandelingen nog tijdens het Belgisch voorzitterschap worden geopend.

4) De organisatie

In België zijn de gewesten en gemeenschappen en het federale niveau bevoegd voor de organisatie van het voorzitterschap. Over deze niveaus heen wordt samengewerkt. Voor bevoegdheden die onder de verantwoordelijkheid vallen van de gemeenschappen of gewesten, worden de Ministerraden geleid door de regionale minister (vb.: onderwijs). Slechts één minister per lidstaat mag vertegenwoordigd worden tijdens die vergadering. Daarom is een beurtrolsysteem uitgewerkt tussen de verschillende Belgische regionale ministers. Vooraf worden de visies op elkaar afgestemd en wordt een Belgisch standpunt bepaald.

5) De uitdagingen

Door de regeringscrisis komt België geblesseerd aan de start. Volgens Yves Leterme en Steven Vanackere, is het voorzitterschap goed voorbereid en zal België een sterk leiderschap tonen. Toch zal België extra bewijs moeten afleveren om haar imago opnieuw op te poetsen.

Niet enkel de Belgische politieke crisis is een bedreiging, maar ook in de EU zelf loopt niet alles van een leien dakje. De populariteit van Europa is niet gestegen door de verontrustende berichtgevingen over de economische situatie. De euro staat onder druk en dit belangt niet enkel de landen van de eurozone aan, maar alle landen. Nu, na Griekenland, ook Spanje en Portugal geviseerd worden, is eensgezindheid nodig om de rust te doen weder keren.
De geloofwaardigheid van de 2020-strategie, de nieuwe economische strategie van de EU, en de invloed van EU tijdens de top van Cancun eind dit jaar, zijn van een niet te onderschatten belang voor het aanzien van de Europese Unie in de rest van de wereld.

6) Links

Officiële site van het Belgisch voorzitterschap: www.eutrio.be